يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَن يَشَاءُ ۚ وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرً‌ا كَثِيرً‌ا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ‌ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ <<>> (خدا) دانش و حکمت را به هر کس بخواهد (و شایسته بداند) می‌دهد؛ و به هر کس دانش داده شود، خیر فراوانی داده شده است. و جز خردمندان، (این حقایق را درک نمی‌کنند، و) متذکر نمی‌گردند. سوره بقره﴿٢٦٩﴾
   جمعه ٢٦ آبان ١٣٩٦
صفحه اصلی > معاونت آموزش > معرفی کتب و سیرهای مطالعاتی  > معرفی برخی کتب ارزشمند فلسفی 
اخبار > آموزش فلسفه


معرفی کتاب
آموزش فلسفه
نام كتاب آموزش فلسفه است. از مقدمه ناشر در جلد دوم كتاب چنين استفاده مى‏شود كه آموزش فلسفه در اصل عنوان مجموعه درس‏هاى فلسفى مؤلف بوده كه پس از تقرير آن توسط جمعى از حاضران در جلسات درس، به قلم مؤلف محترم مجددا نگارش يافته و در دو مجلد عرضه گرديده است. و چون اين كتاب حاوى مجموعه درس‏هاى ياد شده است به آموزش فلسفه موسوم گشته است.
نسخه چاپي   معرفی کتاب ارسال به دوست
کد مطلب: ٣٨٧٩٩٨
گروه مطلب: معرفی برخی کتب ارزشمند فلسفی
تاریخ انتشار: 1395/11/02
ساعت: ٢٢:٥٧
تعداد بازدید: 353

آموزش فلسفه مؤلف مؤلف كتاب، دانشمند و محقق گرانمايه حضرت آيت الله استاد محمد تقى مصباح يزدى است كه در زمان حاضر از اساتيد فلسفه در حوزه علميه قم مى‏باشند. وجه تسميه نام كتاب آموزش فلسفه است. از مقدمه ناشر در جلد دوم كتاب چنين استفاده مى‏شود كه آموزش فلسفه در اصل عنوان مجموعه درس‏هاى فلسفى مؤلف بوده كه پس از تقرير آن توسط جمعى از حاضران در جلسات درس، به قلم مؤلف محترم مجددا نگارش يافته و در دو مجلد عرضه گرديده است. و چون اين كتاب حاوى مجموعه درس‏هاى ياد شده است به آموزش فلسفه موسوم گشته است. موضوع مباحث كتاب پيرامون سه محور اصلى شكل گرفته‏اند كه عبارتند از معرفت شناسى، هستى شناسى و خدا شناسى و در اين سه محور اهم مباحث فلسفه اسلامى(و در برخى موارد به نحوى ناظر به ديدگاه‏هاى فلسفى معاصر در مغرب زمين) مورد بررسى واقع شده است. انگيزه تأليف كمبود متون آموزشى مناسب در حوزه‏هاى علميه در زمينه‏هاى مختلف اعم از فقه و اصول و ادبيات و حكمت و منطق و. .. همواره موجب رنجش خاطر محققان دلسوز بوده است و هنوز نيز يكى از مشكلات جدى در نظام آموزشى حوزه‏ها به شمار مى‏رود. از اين رو برخى از محققان و عالمان درد آشنا و دلسوز با احساس مسئوليت در جهت رفع اين كمبود گام‏هايى برداشته‏اند و كتاب‏هايى را به عنوان متون آموزشى در رشته‏هاى مختلف علوم حوزوى كه پاسخ‏گوى نياز مخاطبان خود يعنى محصلين علوم دينى و نيز هماهنگ با استعداد و قدرت فراگيرى آنها باشد تأليف نموده‏اند. در زمينه حكمت و فلسفه اسلامى مرحوم علامه طباطبايى قدس سره الشريف با احساس كمبود در اين زمينه دو كتاب بداية الحكمة و نهاية الحكمة را تأليف كردند. اين به اين معنى نبوده و نيست كه كار تدوين متون آموزشى به پايان رسيده است و لذا ارائه متون آموزشى به شكل دلپذيرتر چه از جهت تنظيم و ترتيب مباحث و چه از جهت سبك نگارش و بهره‏گيرى از شيوه‏هاى آموزشى مدرن و چه از جهت انتخاب و گزينش مباحث، تلاش‏هاى ديگرى را مى‏طلبيد. در همين راستا آيت الله مصباح كه خود از شاگردان مرحوم علامه طباطبايى است در پاسخ به درخواست بخش فرهنگى سازمان تبليغات اسلامى به نگارش اين مجموعه پرداخت و بدين‏سان يكى از شايسته‏ترين متون آموزشى را در زمينه فلسفه و حكمت اسلامى براى نوآموزان اين رشته در حوزه‏هاى علميه و دانشگاه‏ها پديد آورد. ويژگى‏ها 1 بكارگيرى شيوه‏هاى آموزش مدرن از قبيل تنظيم مباحث به صورت درس‏هايى جداگانه و ارائه خلاصه‏اى از هر درس در پايان آن و نيز طرح پرسش‏هايى در ارتباط با مباحث اساسى و كليدى هر درس و تكرار نكته مهم هر درسى در آغاز درس بعدى. 2 نگارش مباحث غامض و سنگين فلسفى با تئورى روان و رسا و به دور از تعقيد و ابهام. 3 اشاره‏اى گذرا به تاريخ فلسفه از آغاز تاكنون در جهان اسلام و در مغرب زمين. 4 بحث تفصيلى از معرفت شناسى و مقايسه ديدگاه‏هاى مختلف و نقد و بررسى ديدگاه‏هاى حكيمان مغرب زمين در اين مورد و نيز مقدم داشتن اين بحث بر مباحث هستى شناسى. 5 بررسى دقيق رابطه فلسفه با علوم ديگر و نيازمندى آن علوم به فلسفه. 6 تبيين ضرورت آموختن فلسفه و بيان شبهاتى كه در اين زمينه مطرح شده است و پاسخ به آنها. 7 ارائه مباحث به نحوى كه روح نقادى را در دانشجو برانگيزد و او را از تعصب و جمود نسبت به آرا و انديشه‏هاى پيشين بر حذر دارد. نوآورى‏ها در غالب درس‏هايى كه در اين كتاب ارائه شده است ديدگاه‏هاى نو و تازه‏اى را در مباحث فلسفى مى‏توان يافت كه به عنوان نمونه به برخى از آنها اشاره مى‏كنيم. 1 عدم امكان اثبات وجود رابط از ناحيه وجود نسبت در قضيه. ج 1 ص 254 2 راه شناخت علت‏هاى مادى، بنظر مى‏رسد تنها راه استفاده از تجربه براى اثبات قطعى رابطه عليت بين دو پديده معين اين است كه شرايط تحقق يك پديده كنترل گردد و ملاحظه شود كه با تغيير كدام يك از عوامل و شرايط مضبوط، پديده مزبور دگرگون مى‏شود و با وجود چه شرايطى باقى مى‏ماند. ج 2 ص 49 3 قاعده الواحد مخصوص علت‏هايى است كه تنها داراى يك سنخ از كمال باشند اما اگر موجودى چندين نوع كمال وجودى يا همه كمالات وجودى را به صورت بسيط داشته باشد يعنى وجود او در عين وحدت و بساطت كمال، واجد كمالات مزبور باشد چنين دليلى درباره وى جارى نخواهد بود. ج 2 ص 69 4 بر اساس مطلب رديف 3 توسط قاعده الواحد، وحدت صادر اول قابل اثبات نيست. ج 2 ص 69 5 فاعل بالقسر و فاعل بالجبر در واقع فاعل نيستند بلكه منفعلند و تنها به اصطلاح نحوى فاعل بشمار مى‏روند. ج 2 ص 88 6 در افعال اختيارى علم به نتيجه مطلوب كه فلاسفه آن را علت غايى مى‏دانند در واقع نقش شرط را ايفا مى‏كنند و علت غايى همان خواست و محبت فاعل است. ج 2 ص 101 7 نقد نظريه ارسطو در مورد علت غايى. ج 2 ص 111 8 امكان استعدادى، مفهومى است انتزاعى و ما بازاء خارجى و عينى ندارد. ج 2 ص 177 و 195 9 انكار هيولاى اولى و رد استدلال حكما بر وجود آن. ج 2 ص 174 و 175 10 مقولات نسبى چون مشتمل بر مفهوم نسبت هستند نمى‏توانند از مفاهيم ماهوى باشند. ج 2 ص 185 11 برهان بر وجود عالم ماده. ج 2 ص 153 12 مفهوم جوهر، جنس عالى نيست بلكه همانند مفهوم عرض از قبيل مقولات ثانيه فلسفى است. ج 2 ص 196 13 عدم وجود برهان عقلى بر محدوديت يا عدم محدوديت جهان مادى از نظر زمان و مكان. ج 2 ص 250 14 رد برهان بر لزوم تقدم ماده بر حوادث مادى. ج 2 ص 248 15 مبدأ و منتهاى حركت، حركت ذاتا اقتضايى نسبت به مبدأ و منتها ندارد و از اين روى فرض حركت نامتناهى و بى‏آغاز و پايان فرض نامعقولى نيست. .. قوه و فعل را مبدأ و منتهاى حركت شمردن خالى از مسامحه نيست زيرا عنوان‏هاى مبدأ و منتها از طرف حركت، انتزاع مى‏شود و حكم نقطه را نسبت به خط و آن را نسبت به زمان دارد و حيثيتى عدمى بشمار مى‏رود بخلاف قوه و فعل و بويژه فعليت كه نمى‏توان آنها را امور عدمى انگاشت. ج 2 ص 278 16 اختلاف نوعى بين اجزاء بالقوه حركت، اختلاف نوعى را تنها در مبدأ و منتهاى حركت مى‏توان در نظر گرفت زيرا انتزاع چند ماهيت از اجزاء بالقوه يك حركت، مستلزم اين است كه بتوان براى هر يك مرز مشخصى را در نظر گرفت. و اين نشانه آن است كه حركت مفروض در واقع مركب از چند حركت است. .. . ج 2 ص 280. 17 نفى تكامل متحرك در هر حركتى به لحاظ خروج از قوه به فعل. ج 2 ص 288. 18 مناقشه در برخى از ادله حركت جوهرى. ج 2 ص 309 308 19 تركب حركت اشتدادى و تضعفى از دو حركت كه يكى به واسطه ديگرى عارض متحرك مى‏شود و حركت بى‏واسطه نمايانگر بقاى جوهر و حركت با واسطه نمايانگر تكامل يا تنزل آن است. ج 2 ص 317 مطالب مباحث كتاب در هفت بخش و هر بخش در ضمن چند درس و در مجموع، كل مباحث كتاب در ضمن 70 درس تنظيم شده است، عناوين بخش‏ها و درس‏ها عبارتند از 1 مباحث مقدماتى‏ 2 شناخت شناسى‏ 3 هستى شناسى‏ 4 علت و معلول‏ 5 مجرد و مادى‏ 6 ثابت و متغير 7 خدا شناسى‏ بخش اول مباحث مقدماتى شامل 10 درس مى‏باشد، از درس يكم تا درس دهم. درس اول تا سوم نگاهى گذرا دارد به تاريخ فلسفه از آغاز تاكنون، در درس اول تاريخ فلسفه در جهان اسلام و در دو درس ديگر تاريخ فلسفه در مغرب زمين آمده است. درس چهارم معانى دو اصطلاح علم و فلسفه. درس پنجم فلسفه و علوم و نسبت آنها طبقه‏بندى علوم، ملاك مرزبندى بين آنها. درس ششم رابطه موضوع علم و مسائل آن مبادى علوم و رابطه آنها با مسائل و موضوعات، تعريف فلسفه. درس هفتم موقعيت فلسفه ماهيت مسائل فلسفى، مبادى و هدف فلسفه. درس هشتم روش تحقيق در فلسفه و تفاوت روش تعقلى و تجربى. درس نهم رابطه فلسفه و علوم كمك‏هاى فلسفه به علوم و عكس آن، رابطه فلسفه با عرفان و كمك‏هاى آنها به يكديگر. درس دهم ضرورت آموختن فلسفه. بخش دوم شناخت شناسى شامل 10 درس است، از درس يازدهم تا درس بيستم. درس اول مقدمه شناخت شناسى اهميت و تاريخچه شناخت شناسى، شناخت در فلسفه اسلامى، تعريف شناخت شناسى. درس دوم بداهت اصول شناخت شناسى كيفيت نياز فلسفه به شناخت شناسى، امكان شناخت، بررسى ادعاى شك گرايان، رد شبهه شك گرايان. درس سوم اقسام شناخت سنگ بناى شناخت، نخستين تقسيم علم، علم حضورى، راز خطا ناپذيرى علم حضورى، همراهى علم حصولى با علم حضورى، مراتب علم حضورى. درس چهارم برخى از احكام علم حصولى. درس پنجم اقسام مفاهيم كلى اقسام معقولات، ويژگى آنها، مفاهيم اعتبارى، مفاهيم اخلاقى و حقوقى، بايد و نبايد، موضوعات اخلاقى و حقوقى. درس ششم حس گرايى گرايش پوزيتويسم و نقد آن، اصالت حس يا عقل. درس هفتم نقش عقل و حس در تصورات اصالت عقل يا حس در تصورات. درس هشتم نقش عقل و حس در تصديقات برخى از احكام تصديقات. درس نهم ارزش شناخت. درس دهم قضاياى اخلاقى و حقوقى و ملاك صدق و كذب در آنها. بخش سوم هستى شناسى شامل 10 درس مى‏باشد، از درس بيست و يكم تا درس سى‏ام. درس اول مقدمه هستى شناسى اختلاف مفاهيم به ويژه مفاهيم ماهوى و فلسفى و منطقى، آثار سوء خلط آنها با يكديگر، آثار سوء سرايت دادن حكم الفاظ به مفاهيم، بداهت مفهوم وجود، رد نظريه باركلى در خصوص اين كه معناى وجود را درك كردن يا درك شدن دانسته. درس دوم مفهوم وجود مشترك معنوى بودن مفهوم وجود، مفهوم اسمى و حرفى وجود، وجود رابط و محمولى، معانى وجود و موجود به لحاظ ادبى و فلسفى. درس سوم واقعيت عينى بديهى بودن واقعيت عينى، گونه‏هاى مختلف انكار واقعيت(از قبيل انكار مطلق هستى، انكار هستى خارج از من درك كننده، انكار هستى ماوراء انسان، انكار هستى موجودات مادى، انكار هستى موجودات مادى)، راز بداهت واقعيت عينى و واقعيت مادى. درس چهارم وجود و ماهيت ارتباط وجود و ماهيت، كيفيت آشنايى ذهن با مفهوم وجود و با ماهيات. درس پنجم احكام ماهيت اعتبارات ماهيت، كلى طبيعى، علت تشخص ماهيت. درس ششم مقدمه اصالت وجود تاريخچه اين مسأله، توضيح واژه‏هاى وجود، ماهيت، اصالت، محل نزاع، فايده اين بحث. درس هفتم اصالت وجود و ادله آن. درس هشتم وحدت و كثرت اقسام وحدت و كثرت، وحدت در مفهوم وجود، متواطى و مشكك. درس نهم وحدت و كثرت در وجود عينى وحدت شخصى، تصوير وحدت جهان. درس دهم مراتب وجود ادله وحدت تشكيكى وجود. بخش چهارم علت و معلول شامل 10 درس است، از درس سى و يكم تا درس چهلم. درس اول علت و معلول مقدمه، مفهوم علت و معلول، كيفيت آشنايى ذهن با اين مفاهيم، تقسيمات علت. درس دوم اصل عليت اهميت اصل عليت، مفاد اصل عليت، ملاك احتياج به علت. درس سوم رابطه عليت حقيقت رابطه عليت، راه شناختن رابطه عليت، مشخصات علت و معلول. درس چهارم رابطه عليت در ميان ماديات منشأ اعتقاد به رابطه عليت در ماديات، ارزيابى اين اعتقاد، راه شناختن علت‏هاى مادى. درس پنجم وابستگى معلول به علت تلازم علت و معلول، تقارن علت و معلول، نيازمندى بقاى معلول به علت. درس ششم مناسبات علت و معلول سنخيت علت و معلول، وحدت معلول در صورت وحدت علت، وحدت علت در صورت وحدت معلول، الواحد لا يصدر إلا من الواحد، الواحد لا يصدر منه إلا الواحد. درس هفتم احكام علت و معلول نكاتى پيرامون علت و معلول(از قبيل اين كه هيچ موجودى نمى‏تواند علت براى خودش باشد، معناى واجب الوجود بالذات، منظور از عليت ماده و صورت نسبت به كل مركب از آن دو با اين كه وجود آنها غير از وجود كل نيست و. ..)، محال بودن دور، محال بودن تسلسل. درس هشتم علت فاعلى علت فاعلى و اقسام آن، نكاتى پيرامون اقسام فاعل، اراده و اختيار. درس نهم علت غايى تحليلى درباره افعال اختيارى، كمال و خير(منظور از اين دو اصطلاح و نسبت آنها با يكديگر، مناسبت اختيار با خير)، علت غايى و غايت. درس دهم هدفمندى جهان نظريه ارسطو در باب علت غايى، وجوه مختلف هدفمند بودن جهان از ديدگاه فلاسفه. بخش پنجم مجرد و مادى شامل 10 درس مى‏باشد، از درس چهل و يكم تا درس پنجاهم. درس اول مفهوم واژه‏هاى مجرد و مادى، ويژگى‏هاى امور جسمانى و مجرد. درس دوم مكان چيست حقيقت مكان از ديدگاه فلسفى. درس سوم زمان چيست حقيقت زمان، ديدگاه صدر المتألهين در مورد آن. درس چهارم انواع جواهر بررسى نظريات مختلف درباره انواع جواهر، جوهر جسمانى، جوهر نفسانى، تجرد نفس. درس پنجم اثبات جوهر عقلانى و جوهر مثالى. درس ششم ماده و صورت نظريات فلاسفه درباره ماده و صورت، دليل نظريه ارسطو و نقد آن. درس هفتم مقولات عرضى. درس هشتم انواع كيف. درس نهم حقيقت علم. درس دهم اتحاد عالم و معلوم. بخش ششم ثابت و متغير شامل 10 درس است، از درس پنجاه و يكم تا درس شصتم. درس اول ثابت و متغير توضيحى پيرامون اين دو اصطلاح، اقسام تغير، اقوال فلاسفه در باره اقسام تغير. درس دوم قوه و فعل توضيحى پيرامون اين دو اصطلاح، رابطه بين قوه و فعل. درس سوم دنباله بحث قبلى، شامل تطبيق قوه و فعل بر موارد تغير، تسلسل حوادث مادى، قاعده لزوم تقدم ماده بر حوادث مادى، حدوث زمانى جهان مادى. درس چهارم كون و فساد مفهوم كون و فساد، نحوه اجتماع دو صورت در ماده واحد، رابطه كون و فساد با حركت. درس پنجم حركت مفهوم حركت، وجود حركت، شبهات منكرين وجود حركت و حل آنها. درس ششم ويژگى‏هاى حركت مقدمات حركت، مشخصات حركت، لوازم حركت. درس هفتم تقسيمات حركت تقسيم حركت بر اساس شتاب، تكامل متحرك در اثر حركت. درس هشتم حركت در اعراض حركت مكانى، حركت وضعى، حركت كيفى، حركت كمى. درس نهم حركت در جوهر شبهه منكرين حركت در جوهر و حل آن، دلايل وجود حركت در جوهر. درس دهم دنباله بحث قبلى، اقسام حركت جوهريه، رابطه حركت جوهريه با قوه و فعل، پيوستگى حركات جوهريه. بخش هفتم خدا شناسى شامل 10 درس است، از درس شصت و يكم تا هفتادم. درس اول راه شناختن خداوند درس دوم اثبات واجب الوجود درس سوم توحيد درس چهارم توحيد افعالى‏ درس پنجم صفات الهى‏ درس ششم صفات ذاتيه‏ درس هفتم صفات فعليه‏ درس هشتم هدف آفرينش‏ درس نهم قضا و قدر الهى‏ درس دهم خير و شر در جهان.

 
قبل از ارائه هرگونه نظر یا سؤال، به این موارد توجه نمایید:
1) مطلب فوق را کاملاً مطالعه و از تکراری نبودن نظر یا سؤال خود اطمینان حاصل فرمایید.
2) از ارائه نظر غیرمرتبط با مطلب فوق، در این بخش خودداری کنید.
3) نظر یا سؤال خود را گویا و مختصر (حداکثر در 4 سطر) بیان نمایید؛ در غیر این صورت، مدیریت سایت، مجاز به ویرایش و اختصار آن خواهد بود.
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج